Thoát vị đĩa đệm là tình trạng nhân nhầy trong đĩa đệm thoát ra ngoài do bao xơ bị rách, chèn ép lên rễ thần kinh hoặc tủy sống, gây đau nhức, tê bì, hạn chế vận động. Bệnh thường xảy ra ở cột sống thắt lưng hoặc cổ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng vận động và cảm giác.
Đĩa đệm là cấu trúc nằm giữa các đốt sống liền kề của cột sống. Nó bao gồm một lớp ngoài cứng gọi là bao xơ và một trung tâm giống như gel gọi là nhân nhầy. Đĩa đệm hoạt động như một bộ phận giảm xóc, cho phép cột sống hoạt động linh hoạt và nhẹ nhàng. Nếu đĩa đệm bị hư hỏng hoặc thoái hóa, nó có thể dẫn đến đau, cứng cơ cạnh sống và các vấn đề khác về cột sống.
Hằng năm có hơn 2% số người bị thoát vị đĩa đệm. Đây là nguyên nhân hàng đầu gây đau cổ gáy lan đến cánh tay, đau lưng lan xuống chân. Bệnh có thể xảy ra ở bất cứ vị trí nào theo dọc cột sống, tuy nhiên thường xảy ra ở vùng cổ và vùng thắt lưng.
Tình trạng này thường xuất phát từ chấn thương hoặc do quá trình thoái hóa, nứt, rách của đĩa đệm và có thể xảy ra ở bất kỳ đoạn nào của cột sống. Trên thực tế, tình trạng đau lan tỏa từ thắt lưng xuống chân (đau thần kinh tọa) do thoát vị đĩa đệm ở cột sống thắt lưng là phổ biến nhất.
Việc điều trị.thoát vị đĩa đệm
- Nguyên nhân bệnh thoát vị đĩa đệm
Một số nguyên nhân chính gây bệnh mà một người có thể gặp phải bao gồm:
- Làm việc, vận động, lao động quá sức hoặc sai tư thế dẫn đến tổn thương đĩa đệm và cột sống.
- Tuổi tác là nguyên nhân phổ biến nhất. Khi quá trình lão hóa diễn ra, đĩa đệm và cột sống mất nước, thoái hóa xơ cứng và dễ bị tổn thương.
- Chấn thương ở vùng lưng.
- Các bệnh lý bẩm sinh hoặc mắc phải ở vùng cột sống như gù vẹo, thoái hóa cột sống.
- Yếu tố di truyền.
Ngoài ra, còn có một số yếu tố nguy cơ của bệnh thoát vị đĩa đệm như:
- Cân nặng: Cân nặng càng lớn, gánh nặng lên đĩa đệm cột sống càng cao, đặc biệt là ở khu vực thắt lưng.
– Nghề nghiệp: Những người lao động chân tay, mang vác nặng, sai tư thế đều có nguy cơ cao mắc bệnh.
- Triệu chứng bệnh
Một số triệu chứng điển hình của thoát vị đĩa đệm bao gồm:
- Đau nhức tay hoặc chân: Bệnh nhân trải qua các cơn đau đột ngột ở vùng cổ, thắt lưng, vai gáy, và tay chân. Tính chất đau có thể từ âm ỉ kéo dài vài ngày, vài tuần, hoặc vài tháng, đến rất dữ dội, và tăng lên khi vận động hoặc đi lại, nhưng giảm đi khi nghỉ ngơi.
- Triệu chứng tê bì tay chân: Nhân nhầy của đĩa đệm thoát ra ngoài sẽ chèn ép các rễ thần kinh, gây ra cảm giác đau nhức và tê bì ở vùng thắt lưng và cổ, sau đó lan xuống mông, đùi, cẳng chân và gót chân. Người bệnh có thể bị rối loạn cảm giác, cảm thấy như có kiến bò trong người.
- Yếu cơ, bại liệt: Xuất hiện khi bệnh ở giai đoạn nặng và thường sau một thời gian dài mới phát hiện. Ở giai đoạn này, người bệnh gặp khó khăn trong việc đi lại và vận động, dần dần dẫn đến teo cơ, teo chân, và có thể liệt các chi, khiến người bệnh phải ngồi xe lăn.
Bên cạnh đó, cũng có những trường hợp bệnh nhân bị thoát vị đĩa đệm nhưng không xuất hiện triệu chứng. Tuy nhiên, khi gặp các dấu hiệu sau, bệnh nhân cần đến bệnh viện và tham khảo ý kiến bác sĩ ngay lập tức:
- Đau, tê bì, yếu cơ ngày càng nặng, ảnh hưởng nhiều đến sinh hoạt thường ngày.
- Tình trạng són tiểu hoặc bí tiểu.
- Mất cảm giác tại các vùng gọi là “yên ngựa” trên cơ thể như bắp đùi trong, phía sau chân, vùng quanh hậu môn.
- Nếu thoát vị đĩa đệm không được điều trị sớm, tình trạng này sẽ gây ra những biến chứng nghiêm trọng:
- Khi nhân nhầy chui vào trong ống sống và chèn ép rễ thần kinh, làm hẹp khoang sống, bệnh nhân có nguy cơ bị liệt nửa người hoặc bại liệt toàn thân.
- Hội chứng đuôi ngựa: Rễ thần kinh vùng thắt lưng bị chèn ép, dẫn đến không kiểm soát được việc đi đại tiện.
- Khi người bệnh không vận động lâu ngày dẫn đến cơ suy yếu, bị teo, các chi teo nhanh chóng, chân tay trở nên nhỏ lại, khả năng đi lại và vận động giảm sút.
- Rối loạn cơ vòng: Rễ thần kinh bị tổn thương gây ảnh hưởng đến cơ vòng đường tiểu, dẫn đến bí tiểu, sau đó là đái dầm dề, nước tiểu chảy rỉ ra một cách thụ động.
- Chẩn đoán:
Tiêu chuẩn lâm sàng chẩn đoán:
Khởi phát sau một chấn thương cột sống mang tính chất cơ học
Hội chứng cột sống cổ
Hội chứng rễ thần kinh- cổ
Hội chứng tủy cổ
Đau cột sống lưng kiểu rễ
Đau tăng khi gắng sức
Đau giảm khi nghĩ ngơi
Nghiệm pháp căng rễ cổ (+)
Nghiệm pháp bấm chuông
Nghiệm pháp Lasegue (+)
Tiêu chuẩn cận lâm sàng chẩn đoán
Chụp MRI là tiêu chuẩn vàng
- Phương pháp điều trị đau thần kinh tọa, thoát vị đĩa đệm
Tùy tình trạng bệnh mà bác sĩ sẽ chỉ định phương pháp phù hợp:
4.1. Điều trị bảo tồn
Phương pháp bảo tồn thường được ưu tiên trước khi can thiệp ngoại khoa:
Dùng thuốc: Thuốc giảm đau, giãn cơ, kháng viêm theo chỉ định.
Thuốc YHCT: hành khí hoạt huyết, chỉ thống…
– Vật lý trị liệu: Chườm nóng/lạnh, kéo giãn cột sống, xoa bóp bấm huyệt, chiếu tia hồng ngoại.
– Châm cứu, bấm huyệt, tác động cột sống: Kích thích lưu thông khí huyết, giảm đau, hỗ trợ giảm áp lực chèn ép.
– Tập phục hồi chức năng: Các bài tập chuyên biệt giúp tăng sức bền cơ lưng, bụng, giảm tái phát.
4.2.Phẫu thuật (khi cần thiết)
Khi bệnh nặng, chèn ép thần kinh quá mức, đau kéo dài không đáp ứng điều trị nội khoa, bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật lấy bỏ phần đĩa đệm chèn ép hoặc thay đĩa đệm nhân tạo.
