Phương thuốc chữa bệnh Sởi (gia truyền)

Thuốc chữa bệnh sởi là môn thuốc gia truyền lập thành, có kinh nghiệm trên lâm sàng chữa các chứng sởi.

Chứng sởi là chứng thuộc lục phủ, lục phủ thuộc dương, cho nên có hình nổi mọc mà không có mủ.

Chứng sởi là chứng thuộc nhiệt mà chẳng có chứng hàn cho nên dùng thuốc chỉ nên thanh giải, lương giải hoặc giải độc, không nên dùng những vị thuốc có tính ôn dược (cả biệt). Có những trường hợp mà cơ thể quá suy nhược thì chỉ nên dùng ít thuốc ôn bổ (khí huyết) để khí huyết được đùn đầy đủ, nếu dùng nhầm lẫn bằng nhiệt dược quá thịnh (khí huyết đã mạnh) thường thành chứng giải trễ dài ra nhiệt độc. Vậy không nên dùng đến những vị bổ khí bổ huyết (nhân sâm, bạch truật, trần bì, bán hạ).

Bốn vị này khi sởi bắt đầu nóng sốt, đang mọc, đang lặn nhất thiết không được dùng bốn vị đó.

Chứng sởi chia làm ba thời kỳ:

1. Ba ngày phát nóng

2. Ba ngày sởi mọc

3. Ba ngày sởi lặn

Sởi nóng có những biểu hiện:

• Người nóng, chân giá lạnh

• Người nóng, tai bị lạnh

• Người nóng hay giật mình

Đó là biểu hiện chứng nóng của bệnh sởi, đừng hiểu lầm là chứng nóng của bệnh cảm mạo mà dùng sai thuốc thời sẽ ảnh hưởng đến tính mạng của trẻ em.

B. Ba ngày sởi mọc phân loại

Sởi thuận, sởi nghịch có chia làm 4 chứng như sau:

1. Là sởi hắc (tức là sởi đen)

2. Là sởi bạch (tức là sởi trắng)

3. Là sởi tử (tức là tía)

4. Là sởi hồng (tức sởi đỏ)

Nếu sởi khi mọc ra thấy sắc hồng là thuận.
Nếu sởi đen, sởi trắng, sởi tía là nghịch.

Ba loại sởi nâu hay biến chứng hậu sởi.

C. Ba ngày sởi lặn

Khi sởi lặn vào trong, nếu sởi không thuận thì dễ sinh biến chứng ra (ia chảy, khát nước, hen suyễn, ho thở, đau mắt, cam răng, kiết lỵ, chân tay phù thũng, khai noãn thất thanh, đau bụng, miệng giáo môi khô). Những hiện tượng này là do nhiệt độc của chứng sởi để lại mà gây nên bệnh tật.

D. Phép chữa

Ta phải tùy theo từng chứng mà điều trị. Vận dụng cho đúng bệnh mà dùng thuốc.

E. Sởi khởi phát

• Ngày thứ nhất của chứng sởi, mức nóng ôn hòa, tinh thần khoan khoái thì dùng bài phòng phong kinh giới thang cho uống:

Bài thuốc:

1. Phòng phong: 4 đồng cân

2. Kinh giới: 6 đồng cân

3. Sài hồ bắc: 3 đồng cân

4. Thăng ma: 2 đồng cân

5. Cam thảo: 3 đồng cân

6. Đẳng sâm: 2 đồng cân

Các vị sắc uống ngày 2 lần

F. Phát nóng ngày thứ 2

Dùng bài Thăng ma cát cánh thang cho uống:

1. Thăng ma: 1 đồng cân

2. Cát cánh: 2 đồng cân

3. Bạch truật: 3 đồng cân

4. Cam thảo: 3 phân

Sắc uống ngày 2 lần

Nếu sởi đã ôn hòa mà nóng nhiều nên dùng bài Hoàng cầm cát cánh thang cho uống:

1. Hoàng cầm: 2 đồng cân

2. Cát cánh: 2 đồng cân

3. Hoàng bá: 1 đồng cân

4. Sài hồ: 2 đồng cân

5. Cam thảo: 4 phân

6. Mộc thông: 3 đồng cân

7. Chi tử: 2 đồng cân

8. Mạch môn: 2 đồng cân

Các vị đều sắc lên, ngày uống 2 lần

Nhược bằng nóng quá hoặc tâm thần hôn mê, khát nước nhiều chẳng thoi hoặc đại tiện tiết lạt, tiểu tiện không lợi, đều nên dùng bài Lượng giải thang cho uống:

1. Liên kiều: 2 đồng cân

2. Sài hồ: 2 đồng cân

3. Hoàng cầm: 2 đồng cân

4. Hoàng bá: 1 đồng cân

5. Mộc thông: 2 đồng cân

6. Chi tử: 2 đồng cân

7. Mạch môn: 2 đồng cân

8. Kinh giới: 1 đồng cân

9. Cam thảo: 5 phân

10. Đẳng sâm: 2 đồng cân

Các vị đều sắc lên, ngày uống 2 lần

G. Phát nóng ngày thứ 3

Hoặc đau bụng quá, hoặc nóng quá chẳng lui, hoặc chân tay giá lạnh đều nên dùng Thanh giải thang:

1. Đại hoàng: 1 đồng cân

2. Hoàng cầm: 2 đồng cân

3. Xa tiền: 2 đồng cân

4. Phòng phong: 1 đồng cân

5. Bạch chỉ: 2 đồng cân

6. Sài hồ: 2 đồng cân

7. Cam thảo: 5 phân

8. Chi tử: 2 đồng cân

9. Hoàng bá: 1 đồng cân

10. Mộc thông: 2 đồng cân

11. Kinh giới: 1 đồng cân

12. Mạch môn: 2 đồng cân

13. Đẳng sâm: 2 đồng cân

Các vị sắc uống 2 lần/ngày

Nếu sởi muốn mọc mà chẳng mọc được…

… sinh ra mất tiếng, thở gấp, bụng đầy, khó chịu, nên dùng bài:

1. Kinh giới: 2 đồng cân

2. Hoàng cầm: 2 đồng cân

3. Sài hồ: 2 đồng cân

4. Mộc thông: 3 đồng cân

5. Sơn trà: 5 đồng cân

6. Bạch chỉ: 2 đồng cân

7. Cam thảo: 5 phân

8. Đẳng sâm: 2 phân

9. Sắc uống 2 lần/ngày

Nếu sởi lặn từ trên xuống dưới da đỏ hòa thuận…

Không có ôn táo, chẳng sinh chứng khóe thì dùng Tiêu độc thang:

1. Ngưu bàng: 2 đồng cân

2. Kinh giới: 2 đồng cân

3. Phòng phong: 2 đồng cân

4. Bạch chỉ: 2 đồng cân

5. Cam thảo: 5 phân

6. Đẳng sâm: 2 đồng cân

Sắc uống 2 lần/ngày

Nếu sởi lặn một ngày mà sắc hãm đen…

Do nhiệt độc quá thịnh, dùng Giải độc thang:

1. Đại hoàng: 2 đồng cân

2. Chi tử: 2 đồng cân

3. Mộc thông: 2 đồng cân

4. Kinh giới: 2 đồng cân

5. Cam thảo: 1 đồng cân

6. Hoàng cầm: 2 đồng cân

7. Hoàng bá: 1 đồng cân

8. Xa tiền: 2 đồng cân

9. Mạch môn: 2 đồng cân

10. Đẳng sâm: 2 đồng cân

11. Các vị đều sắc lên, ngày uống 2 lần

Lương y Nguyễn Hữu Phú- Hội Đông y huyện Yên Phong